Strona główna » Jak zmienia się wartość Twoich pieniędzy?

Jak zmienia się wartość Twoich pieniędzy?

Wartość pieniądza w czasie nie pozostaje stała. Ten sam banknot, który dziś nosisz w portfelu za kilka, kilkanaście lat z pewnością będzie miał inną siłę nabywczą. Nawet drobne decyzje  dotyczące Twoich pieniędzy w przyszłości mogą okazać się znaczące. 

Z artykułu dowiesz się 

  • Co oznacza, że pieniądze posiadają wartość w czasie 
  • Jakie czynniki wpływają na przyszłą wartość Twoich pieniędzy
  • Jak porównać warunki różnych form oszczędzania
  • Jak obliczyć przyszłą wartość Twoich pieniędzy

Czy zdążyło Ci się zastanawiać co wydarzy się gdy zostawisz na chwilę stówkę na stole w kuchni? Nie, to pokuśmy się o mały eksperyment. Połóż proszę banknot na stole i zostaw go na kwadrans w spokoju.

Przyjrzyjmy się banknotowi po piętnastu minutach. Zmienił się jakoś? Jeżeli nie masz dzieci to raczej nie jest zalany zupą ani pokolorowany kredkami. Jest tak samo zielony jak przed kwadransem. Orzeł z rewersu nie odleciał, mikrodruki się nie starły. Twarz Władysława na banknocie jest wciąż tak samo ponura, a Twoja tak samo cieszy się na widok stówki. 

Dlaczego więc nie ucieszysz się tak samo gdy znajdziesz sto złotych, które zawieruszyło się komuś kilkadziesiąt lat temu, jeszcze przed denominacją? Dlaczego nie cieszysz się na widok Waryńskiego na czerwonym banknocie?  Odpowiedź zdaje się oczywista. To nie jest taki sam banknot. Realna wartość tych dwóch papierków jest diametralnie różna. Czerwona stówką sprzed kilkudziesięciu lat jest dziś  przedmiotem o wartości jedynie sentymentalnej, choć kiedyś dało się coś za nią kupić. Czas obszedł się z nią niełaskawie. Choć to nieintuicyjne Twoja zielona stówka też się już zmieniła. Zmiana po prostu jest tak mała, że jeszcze nie jesteś w stanie jej zauważyć. Są duże szanse na to, że przez kwadrans nie zmieniły się ceny w dyskoncie, paliwo na stacji benzynowej nie zdrożało i spółdzielnia mieszkaniowa nie podniosła czynszu. Gdyby jednak wydłużyć czas naszego małego eksperymentu o rok różnica stanie się odczuwalna.  

Dlaczego pieniądze zmieniają swoją wartość ? 

No dobrze, ale dlaczego tak się dzieje? Czasy kiedy wartość pieniędzy była odzwierciedleniem określonej ilości złota zdeponowanego w banku emitującym  banknoty dawno już minęła. Nie można iść do banku centralnego  i żądać wydania złota wymachując urzędnikowi pieniędzmi wyemitowanymi przez ten bank.  Pieniądze jako przedmiot same w sobie nie mają wartości wyrażonej w kruszcu, czy materiałach z których zostały wykonane. Nie ma  znaczącej różnicy w produkcji banknotu dziesięcio i stuzłotowego. Mają one wartość przyznaną społecznie,  która opiera się na swojego rodzaju społecznej umowie. Wartość ta w sposób oczywisty z czasem potrafi podlegać zmianie.  

Przyczyn, które wpływają na taką zmianę jest kilka: 
  • Inflacja – procesy  inflacyjne są powszechne. Nawet niewielka zmiana poziomu cen w dłuższej perspektywie może okazać się znacząca dla wartości Twoich pieniędzy.  
  • Zmiany kursów walut – zmienność relacji cenowych między walutami oznacza, że zmienna jest wartość Twoich pieniędzy w odniesieniu do obcej waluty. 100 dolarów zakupione dziś, za tydzień może mieć zupełnie inną wartość wyrażoną w złotówkach. Kursy walutowe w sposób oczywisty mają również wpływ na poziom cen produktów i usług . Wpływają przecież na ceny importowanych produktów i surowców produkcyjnych)  
  • Preferencje inwestorów do odkładania konsumpcji w czasie – znaczny wpływ na wartość Twoich pieniędzy ma skłonność Twojego sąsiada do oszczędzania. No dobrze, nie chodzi tylko o jego jednego, a raczej o to w jaki sposób społeczeństwo dzieli swoje zasoby na te, które przeznaczy na codzienną konsumpcję i te, które będą przeznaczone na oszczędności. W skrócie im więcej pieniędzy będziemy skłonni wydawać od razu, tym większa będzie presją na wzrost cen.  
  • Skłonność społeczeństwa do ryzyka.  

Gdzieś wśród tych wszystkich czynników jest jeszcze jeden, który zadecyduje o tym  ile Twoje sto złotych będzie warte w przyszłości. Tym czynnikiem jest Twoja decyzja o tym  jakim wehikułem wyprawisz swoje pieniądze do przyszłości. Banknot w odłożony do skarpety po roku będzie zmęczony ciągłymi atakami inflacji. Jeśli jednak zostanie odłożony na lokatę ma szansę zachować lub nawet zwiększyć swoją wartość. 

Jak obliczyć przyszłą wartość pieniędzy? 

Skoro mamy już zarys problemu, to czas na konkretne narzędzia, które pozwolą na obliczenie przyszłej  wartości pieniędzy . (Wiem, że wielu na sam widok jakiegokolwiek wzoru boli głowa, ale obiecuję, że ilość matematyki ograniczymy do niezbędnego minimum. Obliczenia będą naprawdę banalne.)  

Wartość przyszłą pieniędzy można obliczyć korzystając z wzoru 

Wartość przyszła - wartość pieniądza w czasie

Dla przykładu przyjmując wpłatę 100 złotych na lokatę oprocentowaną na 2 % po roku uzyskujemy  

100zł + 2%*100zł  = 102 zł 

Oczywiście jest to model uproszczony. Nie biorący pod uwagę czynników inflacyjnych i zakładający kapitalizację (dopisanie) odsetek na końcu okresu oszczędzania. 

Co to jest procent składany?

Skoro mamy za sobą zwykłe obliczenia, teraz pora na „magiczne”, pokazujące  jak ważną rolę odgrywa czas  w procesie oszczędności. Procent składany, bo o nim mowa  jest bowiem jednym z najciekawszych mechanizmów, który pomoże  Twoim oszczędnościom  wrzucić wyższy bieg.  Mówimy o nim w  przypadku gdy chcemy reinwestować pieniądze na kolejne. Aby obliczyć wartość przyszłą przy zastosowaniu procentu składanego należy skorzystać z podanego niżej wzoru

procent składany - wartość pieniądza w czasie

Dla zobrazowania spróbujmy policzyć ile pieniędzy miałbyś w kieszeni gdyby Twój przodek zostawił Tobie tysiąc la temu  w spadku  1 złotówkę  na lokacie oprocentowanej na 3% w skali roku, w której  kapitalizacja odsetek odbywa się co roku. Przyjmując, że minęło właśnie równe sto lat rzecz wyglądała by w sposób następujący 

FV= 1* (1+0,03)1000= 6874240231169,44 

Całkiem pokaźna suma pieniędzy. Skąd taki wielki przyrost? Trzeba pamiętać, że każdego roku odsetki kapitalizują się. W kolejnych latach odsetki dopisywane są nie tylko od wartości początkowej wpłaconych pieniędzy, ale również od odsetek dopisanych w poprzednich okresach. Im dłuższy jest czas oszczędzania tym ten mechanizm działa silniej. Gdyby ten wspomniany w przykładzie okres trwania lokaty skrócić do 100 lat, to na koniec okresu udałoby się wypłacić jedynie 19,22 zł.  Dlatego tak bardzo istotne jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie oszczędzania. Kula śnieżna musi mieć czas żeby się rozpędzić, zanim urośnie do gigantycznych rozmiarów.   

Podany wyżej wzór zakłada, że kapitalizacja odbywa się raz do roku w przypadku  częstszej kapitalizacji wzór musimy nieznaczenie zmodyfikować.  Będzie wyglądał on w sposób następujący: 

wartość pieniądza w czasie
Wzór na procent składany stanowi też konkretne narzędzie do porównywania z sobą ofert różnych form oszczędzania.

Jeśli bowiem mamy z sobą porównać roczną lokatę oprocentowaną na 5% w skali roku kapitalizowaną na koniec roku   i roczną oprocentowaną na 4% kapitalizowaną co miesiąc, to na pierwszy rzut oka trudno ocenić która będzie bardziej korzystna. Intuicja nie jest dobrym sposobem by ocenić czy miesięczna kapitalizacja zrównoważy nieco niższe oprocentowanie. Dlatego policzmy.  

 W przypadku lokaty z kapitalizacją na koniec okresu  otrzymamy:  

100 000 * (1,03 )1 =  103 000 

W przypadku lokaty z kapitalizacją miesięczną  

100 000*(1+0,028/12)1*12 = 100 000 * (1,0023)12 = 102 836,21 

Dzięki prostemu obliczeniu wiemy, że z pośród tych dwóch lokat, to ta oprocentowana  na 5% z kapitalizacją na koniec okresu jest korzystniejsza. Co prawda mechanizm dopisywania odsetek co miesiąc wyglądał obiecująco, ale rok czasu, to zdecydowanie zbyt mało, by odsetki naliczane od odsetek zdążyły zniwelować różnicę w wysokości oferowanej przez bank stopy procentowej.  

Doszliśmy do momentu, w którym możemy się przed sobą pochwalić. Brawo, jesteśmy mądrzy. Głowy od obliczeń nam nie popękały i potrafimy w prosty i konkretny sposób ocenić która z ofert oszczędzania jest korzystniejsza. Oczywiście wzór ten, to model uproszczony. Nie bierze on pod uwagę ani stopy inflacji, o którą należałoby pomniejszyć przy obliczeniach naszą stopę procentową, ani podatku od dochodów kapitałowych, który trzeba odjąć od końcowego wyniku.  

Ufam, że teraz sobie doskonale poradzisz, gdy dojdzie do wyboru najlepszej lokaty.  

Jeśli ten tekst okazał się dla Ciebie pomocny proszę napisz mi o tym, lub udostępnij go swoim znajomym. Jeśli masz jakieś pytania, wątpliwości, lub chciałbyś dodać coś do omawianego tematu śmiało korzystaj z sekcji komentarzy.   

Dziękuję za życzliwą uwagę.  

Miłego dnia 

To jeden z wpisów w cyklu Odkrywanie Ekonomii. Dotychczas na blogu. Może zainteresują Cię inne artykuły z tego cyklu:


Widget not in any sidebars

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *