Strona główna » Kiedy zakupy stają się problemem. Dwa słowa o efekcie Diderota

Kiedy zakupy stają się problemem. Dwa słowa o efekcie Diderota

zakupy -efekt Diderota

Zakupy to czasem niebezpieczne zajęcie. Wyjdzie człowiek z domu żeby kupić buty, a wracając przyniesie z sobą spodnie, ser pleśniowy, nowy portfel i wątpliwości czy kupowanie nie zaczęło być kompulsywne. Za skłonność do nadmiernych zakupów często odpowiada efekt Diderota – psychologiczny mechanizm, który skłania nas do wydłużania swojej listy zakupów.

Z artykułu dowiesz się:

  • czym jest efekt Diderota,
  • dlaczego jeden zakup często pociąga za sobą kolejne,
  • jak uniknąć efektu Diderota i robić zakupy bez obaw.

Pan Diderot był pisarzem i to cholernie dobrym. I jak to z literatami bywa przez większość życia miewał finansowe kłopoty. Raz jeden w życiu los się uśmiechnął również do niego. Caryca Katarzyna II,, słysząc o kłopotach wybitnego francuskiego pisarza, postanowiła mu pomóc. Zaproponowała mu bajońską, jak na owe czasy, sumę 50 000 franków w zamian za kupno jego biblioteki. Przy okazji uczyniła go opiekunem wspomnianej biblioteki , za co Diderot otrzymał pensję płatną za 50 lat z góry. Czyli mówiąc inaczej w sposób bardzo elegancki rosyjska monarchini darowała mu pieniądze.

Diderot, czując nagły przypływ gotówki, postanowił pójść nieco odświeżyć garderobę. Na początek kupił sobie wytworny szlafrok. Gdy jednak włożył na siebie swój nowy nabytek,si poczuł się nieswojo w swoim własnym mieszkaniu.

Mój stary szlafrok stanowił jedno z otaczającymi mnie gratami. Z krytym słomą krzesłem, drewnianym stołem, wyszywaną tkaniną, sosnową deską, podtrzymującą kilka książek, z kilku zakopconymi sztychami bez ram, przyczepionymi na rogach do tejże tkaniny, pomiędzy tymi sztychami kilka zawieszonych gipsów tworzyło wraz z moim starym szlafrokiem najbardziej harmonijny obraz ubóstwa. ” -napisał później w „Żalach nad starym szlafrokiem”.

Coraz silniej odczuwalny kontrast pomiędzy luksusowym szlafrokiem, a zniszczonym wyposażeniem jego mieszkania skłonił Denisa Diderota do kolejnych zakupów. Stare krzesło zastąpił skórzanym fotelem. Stół ustąpił miejsca dębowemu biurku, prosta deska służąca za półkę na książki zwolniła miejsce dla inkrustowanej szafy. Jeden wydatek pociągał kolejny. I trwało to tak długo, dopóki Diderot nie osiągnął w swoich sprzętach pełnej harmonii. Albo mówiąc inaczej dopóki nie wydał wszystkich otrzymanych od carycy pieniędzy. Dość powiedzieć, że gdy po kilku miesiącach, zgonie z umową, miał odwiedzić carycę Katarzynę w jej rezydencji, był zmuszony prosić ją o pokrycie kosztów podróży.

Czym jest efekt Diderota?

Dwieście lat później do historii opisanej przez Denisa Diderota sięgnął Grant McCracken, kanadyjski antropolog i pisarz. W 1988 roku użył on po raz pierwszy terminu Efekt Diderota. Efekt ten, zdaniem McCracena, polega na tym, że nowy zakup różniący się w sposób znaczący od posiadanych rzeczy może rozpocząć proces spiralnej konsumpcji. 

Dla przykładu zakup nowej sukienki może skłonić do kupna butów, które będę do niej pasować i torebki, która będzie pasować do butów albo do odwiedzenia fryzjera i kosmetyczki. Kupno luksusowego samochodu może stać się zachętą do wymiany garderoby, czy zakupu drogiego zegarka.

Słowem silnie rozwinięte poczucie estetyki i szukanie w życiu harmonii może wpędzić nas w nie lada kłopoty. Oczywiście nie każda słabość i nadmierne zakupy mogą być tłumaczone efektem Diderota. Dróg prowadzących do spirali zakupowej jest wiele. Czasem jest to głębszy problem w rozwiązaniu, którego potrzebna jest pomoc specjalisty od uzależnień behawioralnych.

Efekt Diderota na usługach marketingu

Po efekt Diderota często sięgają firmy w swoich działaniach marketingowych. Wystarczy, by sprzedawany przedmiot był przez nas postrzegany nie jako samodzielny produkt, ale jako zamiennik, ulepszenie dotychczas posiadanej rzeczy.

Telefon, którego używasz po roku czy dwóch nie zawsze staje się niezdatny do użytku. Nowy, lepszy model, który pojawia się na rynku może skłonić Cię do podjęcia decyzji zakupowej. Oczywiście, gdy wymienisz telefon, przydadzą się nowe słuchawki i inne akcesoria.

By efekt Diderota mógł zadziałać na konsumentów, muszą oni w priorytetowy sposób traktować jeden z czynników decydujących o zakupie:

  • Poczucie przynależności. Często nawet podświadomie podejmujemy decyzje zakupowe nie na podstawie użyteczności przedmiotu, ale kierując się potrzebą przynależności. Marki, które wybieramy, są często próbą dokonania wyboru zgodnego ze swoją tożsamością lub przynależnością do określonej grupy. Osoba wykonująca wolny zawód częściej sięgnie po piwo kratowe niż robotnik wykonujący pracę na budowie.
  • Świadomość opcji. Wystarczy wiedzieć, że istnieją inne opcje, aby poczuć chęć zmiany swojego stylu życia. Nowa opcja wcale nie musi być lepsza, ale kochamy nowości, więc chętnie sięgamy po nową możliwość wyboru.
  • Zakupy łańcuchowe. Efekt Diderota sprawia, że trudno nam poprzestać na podniesieniu jakości tylko w jednej dziedzinie życia. Podniesienie standardu w jednym miejscu skłania do wyrównywania go w górę w innych miejscach.

Jak radzić sobie z Efektem Diderota i robić zakupy bez obaw?

Problem podejmowania dobrych decyzji zakupowych omówiłem szerzej w artykułach Kupujesz rozsądkiem, czy emocjami? oraz Efekt latte – gdzie uciekają Twoje pieniądze? W tym miejscu pozwolę sobie zwrócić uwagę na jeszcze kilka spraw, które mogą Ci pomóc w dobrym, świadomym podejmowaniu decyzji.

Zachowaj czujność – zawsze warto przyglądać się bliżej swoim wyborom, ich konsekwencjom i motywacjom, które do nich prowadzą. W końcu myślenie ma kolosalną przyszłość.

Unikaj niepotrzebnych nowych zakupów – przed zakupem warto sobie zadać pytanie, czy ta rzecz naprawdę jest mi potrzebna. Nawet jeżeli nowy zakup nie jest drogi, może pociągnąć on za sobą kolejne.

Kupując kieruj się użytecznością rzeczy, a nie statusem jaki te rzeczy obiecują. Wówczas nabierzesz pewności, że Twój zakup jest racjonalny i długo będziesz się cieszyć kupionym przedmiotem.

Pamiętaj, że posiadane przedmioty w żaden sposób nie definiują tego kim jesteś. Chcesz poczuć się lepszą, bardziej wartościową osobą? Próba realizowania tej potrzeby za pomocą drogich gadżetów jest nierozsądna. Nowe przedmioty nie sprawiają, że staniesz się kimś bardziej wartościowym.

Bardzo dziękuję Ci za życzliwą uwagę i życzę dokonywania dobrych decyzji zakupowych. Jeżeli spodobał Ci się tekst, nie wahaj się zostawić pod nim komentarz.

Bibliografia:

„Żale nad starym szlafrokiem, czyli przestroga dla tych,co posiadają więcej smaku niż pieniędzy ” – Nowa Krytyka

What is the Diderot Effect?- upfrontanalytics.com

The Diderot Effect Makes You Want to Consume, Consume, Consume – gizmodo.com

Efekt Diderota –Wikipedia

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *